Historie

Als je meer dan 400 jaar bestaat, heb je veel te vertellen.

Enkhuizer Almanak: vertrouwd sinds 1595

Omdat almanakken elk jaar opnieuw verschenen, zijn er maar weinig bewaard gebleven. De oudste bewaarde Enkhuizer Almanak dateert uit 1680. Gedrukt bij de firma Pottjen in Enkhuizen! Het stadswapen van Enkhuizen, met zijn drie haringen, stond er toen al in. De waterstanden bij Enkhuizen waren belangrijk voor iedereen die per schip Amsterdam wilde bereiken.

Praatjes én plaatjes

Almanakken waren een soort voorlopers van gemeentengidsen. Met praktische informatie over de open-en sluittijden van de stadspoorten, de dienstregeling van trekschuiten. En natuurlijk de waterstanden, heiligendagen, zon-en maanstanden en een zaaikalender. De plaatjes waren ook belangrijk. Lang niet iedereen kon lezen.

Elke stad had wel zijn eigen almanak.

De enige die overbleef

Van al die Nederlandse almanakken is er uiteindelijk nog maar één over: de Enkhuizer Almanak. (En de Twentse Almanak, maar dat is een jonkie want die komt uit 1879.) De eerste editie zou rond 1595 zijn verschenen. Een bijzonder spoor daarvan werd gevonden op Nova Zembla, in het beroemde Behouden Huys, waar de ontdekkingsreizigers van Willem Barentsz overwinterden. Daar lag een deel van een almanak uit 1596, waarvan wordt aangenomen dat het een Enkhuizer Almanak was. Al zijn er ook wetenschappers die menen dat het om de Deventer Almanak gaat.

Talrijke edities

De Enkhuizer Almanak heeft talloze edities gehad. Op dun papier. Op dik papier. Edities met speciale omslagen voor bedrijven. Een heel bijzondere is de 'koninklijke editie' op de foto hiernaast, de ingenaaide versie. Het verhaal gaat dat het Koninklijk Huis deze elk jaar ontving.

Curieuze weetjes over de Enkhuizer Almanak

Piet Hein in de Enkhuizer Almanak

Het beroemde lied over Piet Hein en zijn Zilvervloot verscheen voor het eerst in de Enkhuizer Almanak. In 1844

Verboden in de Tweede Wereldoorlog

De Enkhuizer Almanak publiceert altijd de verjaardagen van het Koninklijk Huis. En de Joodse feestdagen. Ook in de oorlog. Dat vonden de Duitsers niet goed en dus werden de edities van 1943, 1942 en 1941 alsnog verboden verklaard. De getijdeninformatie was evenmin geoorloofd: die zou de geallieerden maar helpen bij het plannen van een invasie.

Een eigen schaatsploeg

Wist je dat de Enkhuizer Almanak een eigen schaatsploeg heeft gehad? Vanaf 1992 was hij hoofdsponsor van een succesvolle vrouwenploeg in het marathonschaatsen.

Museum annex ijssalon

In 1995, toen de Enkhuizer Almanak 400 jaar bestond, opende ook het Enkhuizer Almanak Museum in Enkhuizen, naast de Drommedaris, het mooiste plekje van Enkhuizen. Nu bestaat het niet meer. Het gebouwtje herbergt tegenwoordig de bekende ijssalon Vivaldi.